ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਸਾਹ : ਡਾ. ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਜਲੰਧਰ (ਸਤੀਸ਼ ਜੌੜਾ)ਭਾਰਤ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬੋਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਨਿਊਜ਼ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਟੀਮ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬੋਧ ਗਯਾ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਧੀ ਰੁੱਖ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 29 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ "ਡੂੰਘੇ ਮੁੱਲ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਟਿਕਾਊ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ
ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਦਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਬੋਧੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮੰਦਰ ਇੱਕ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਹਾਇਕ ਭਾਈਵਾਲ, ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨਹੀਂ
ਇਹ ਸਮਝ ਕਿ ਮੰਦਰ ਹੋਟਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹਨ, ਇੱਕ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੋਟਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ।" ਇਸ ਲਈ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੰਦਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਬੋਧੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਆਚਰਣ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਟਲ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਾਦਰ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦਾਏ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ: "ਥਾਈ ਮੰਦਰਾਂ" ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੇਮ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁੰਦਰਤਾ "ਵਾਟ ਥਾਈ ਬੋਧ ਗਯਾ" ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਪਹਿਲੂ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਰਾ ਛਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੋਧ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੱਦੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਥਾਈ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
• ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ: ਬੋਧ ਗਯਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ: ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਸਿੱਖਿਆ: ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਥਾਈ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਸਕੂਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਧੰਮ ਨਵਾ (ਵਾਂਗ) ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਗਰੀਬ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
• ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ: ਸਾਲ ਭਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੰਡਣਾ, ਬਚਾਅ ਕਿੱਟਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਬਾਠ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਸਮੁੱਚੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਕਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੀ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ, ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ?
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਦਰ ਦਿਆਲੂ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਟਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ, "ਸਨਮਾਨਿਤ ਮੇਜ਼ਬਾਨ" ਵਜੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਬੋਧੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ।
